Teach Yourself Bagpipes by Lindsay Davidson

bringing quality 'piping instruction to you for free
JOIN THE MAILING LIST BY CLICKING HERE
STROJENIE DUD

Strojenie to typowy temat-rzeka. Opinii jak poprawnie stroić przebierkę jest mniej więcej tyle ile jest dudziarzy. Na szczęście strojenie burdonów to nieco prostsza sprawa.

BURDONY

Burdony powinny być nastrojone do dolnego A. To znaczy, że powinny wydawać ten sam dźwięk, jednak o oktawę lub dwie niższy. Dźwięk powinien być stabilny, niefalujący.

Pierwszym krokiem powinnno być wyjęcie przebierki i zatkanie otworu. Dzięki temu będziesz mógł skupić się na wydawaniu stabilnego dźwięku z burdonów.

Aby burdon przestał grać wystarczy na chwilkę przytkać palcem otwór na górze, można go też najzwyczajniej zakorkować

"Wyłącz" wszystkie burdony poza ostatnim i zacznij przesuwać jego górną część w dół i w górę. Słuchaj uważnie jak zmienia się dźwięk. Spróbuj zapamiętać jak zmienia się barwa dźwięku zależnie od pozycji burdonu.

Kiedy już przyzwyczaisz się do dźwięku burdonu, przesuń jego górną częśc tak żeby widać było odrobinę uszczelniającej nitki.

"Włącz" drugi burdon, przesuń jego górną część najdalej w górę albo w dół a następnie przesuwaj aż uzyskasz stabilny dźwięk, dokładnie taki sam jaki wydaje pierwszy burdon. Powtórz to wiele, wiele razy. Nauczenie się tego jest naprawdę ważne i warte wysiłku!

Kiedy masz już dwa tenorowe burdony nastrojone, "włącz" burdon basowy i spróbuj zrobić to samo co przedtem. Tym razem będzie nieco trudniej. Na początku trudno jest usłyszeć, czy burdon basowy jest nastrojony do tenorowych. Bądź cierpliwy i eksperymentuj. Tak jak wcześniej, zaczynaj od ekstremalnej i oczywistej pozycji (np. skróć burdon najbardziej jak tylko się da, a potem powoli go wydłużaj).

Kiedy już nauczysz się stroić wszystkie trzy burdony tak, by wydawały równy, stabilny dźwięk, zakorkuj dwa z nich i włóż spowrotem przebierkę. Spróbuj sprawić, by dźwięk burdonu był identyczny do dolnego A w przebierce. Upewnij się, że dźwięk jest stabilny i nie słychać żadnego falowania. Jest to dosyć trudne, bo falowanie może być bardzo delikatne. Dlatego właśnie warto przyzwyczaić swoje ucho do dźwięku burdonu i różnic w jego barwie, dzięki temu łatwiej wychwycisz ukryte w nim falowanie.

Kiedy już nastroisz burdon do dolnego A w przebierce, nastrój pozostałe burdony tak jak robiłeś to wcześniej.

Niestety może zdarzyć się tak, że niektóre dźwięki przebierki nie stroją do innych. Aby temu zaradzić trzeba już bardziej zaawansowanego strojenia.

PRZEBIERKA

Wiele osób używa elektronicznego tunera. Najpopularniejsze produkuje firma Korg. Pamiętajmy jednak, że ludzie słuchają uszami, nie tunerami... poza tym kiedy nagle wyczerpią się baterie też trzeba sobie jakoś poradzić.

Jeżeli masz zamiar używać tunera, nie musisz tego czytać.

Najtrudniejszą kwestią związaną ze strojeniem przebierki jest coś, co nazywamy 'strojem muzycznym'. Tego właśnie dotyczy 'Das Wohltemperierte Klavier' Bacha. Bądź ostrozny, Wśród dudziarzy krąży dużo pseudonaukowych teorii na ten temat. Nie wszystko, co napisali wybitni dudziarze, zgadza się z definicjami prezentowanymi przez muzyków i fizyków.

Przebierkę stroimy na dwa sposoby - wsuwając lub wysuwając stroik z przebierki oraz zaklejając otwory taśmą izolacyjną.

Przesuwanie stroika ma większy wpływ na wyższe dźwięki niż na niższe (wynika to z tego, że dany ruch jest procentowo większy w porównaniu z krótką odległością niż z dłuższą)

Zaklejanie otworów taśmą daje dwa rezultaty - 'przesunięcie' otworu w dół przebierki, powodujące obniżenie dźwięku oraz zmniejszenie otworu, zmieniające barwę dźwięku.

Dodawanie lub zmniejszanie ilości nitki na stroiku pozwala na lepsze jego zamocowanie ale może też wpływać na barwę i wysokość niektórych dźwięków. Można też ścinać lub ścierać fragmenty stroika. Są to jednak zaawansowane metody strojenia, na których opisywanie nie ma tu miejsca.

Dolne i górne A tworzą oktawę. Powinny brzmieć jak ten sam dźwięk. Aby tak było, przesuwaj stroik w górę i w dół przebierki aż uzyskasz czystą oktawę. Następnie sprawdź dolne i górne G, jeżeli nie tworzą otkawy zrób co w twojej mocy by tak było, możesz nieco skorygować wysokość dźwięków podklejając otwory taśmą.

Możesz obniżyć dolne G podklejając taśmą otwory po bokach u dołu przebierki. Pamiętaj jednak, że wpłynie to także na dolne A i inne dźwięki.

Dobra przebierka, z pasującym do niej stroikiem, powinna grać czysto obie oktawy. Wybierając stroik powinieneś zwracać na to szczególną uwagę.

W razie problemów, możesz nastroić przebierkę tak, by wyższe dźwięki brzmiały nieco zbyt wysoko a następnie korygować je używając tasmy. Tak jak ze wszystkim - warto poeksperymentować!

Są dwa proste sposoby (wcale nie są proste - dop. tłumacza) strojenia pozostałych dźwięków.

Pomyśl o 'Eine Kleine Nachtmusik' Mozarta. Początek zawiera wszystkie dźwięki których potrzebujesz. DADADADFA',G'EG'EG'ECEA. Interwały, czyli 'odległości' między dźwiękami są bardzo wyraźne. Jeżeli twoja przebierka gra czysto oktawy pomiędzy oboma A i G, spróbuj zagrać powyższą sekwencję dźwięków tak, żeby brzmiała jak 'Eine Kleine Nachtmusik". Często dźwięki D i F nie są czyste i wymagają podklejenia otworów taśmą.

Drugim sposobem jest granie powoli całej skali i wsłuchiwanie się, czy każdy kolejny dźwięk brzmi poprawnie.

Powyższy opis obejmuje proste, podstawowe kwestie, jest jednak w zupełności wystarczający na początkowym etapie.

Zaletą opisanych powyżej metod jest ich niedestrukcyjny charakter - niczego nie zepsujesz! Ćwicz strojenie z pomocą tych metod długo, zanim zabierzesz się za inne, trudniejsze sposoby. 

W pewnym momencie twój stroik po prostu się zużyje. Poznasz to po tym, że stanie się niestabilny i będzie się co chwile rozstrajał.

ZESPÓŁ DUDZARSKI

Zestrajanie ze sobą całego zespołu dudziarskiego, wielu przebierek, to trudna sprawa, a robienie tego dobrze - jeszcze trudniejsza. Wyjaśnienie jak to zrobić pojawi się w przyszłości.

About this project
Lindsay Davidson
About the author